Η «Ψηφιακή Πλαστογραφία» της Προσωπικότητας:

Deepfakes και Αστικός Κώδικας.

Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, η εικόνα δεν αποτελεί πλέον ένα ακλόνητο τεκμήριο αλήθειας. Η εμφάνιση των deepfakes —εικόνων και βίντεο που δημιουργούνται με AI και παρουσιάζουν ανθρώπους να πράττουν ή να ομιλούν με τρόπο που δεν συνέβη ποτέ— διαμορφώνει μια νέα, επικίνδυνη πραγματικότητα.

Α.Το Νομικό Πλαίσιο και οι Προκλήσεις

Σύμφωνα με τον νόμο, οι φωτογραφικές αναπαραστάσεις και κάθε άλλη μηχανική απεικόνιση συγκαταλέγονται στα επιτρεπτά αποδεικτικά μέσα. Συγκεκριμένα το αρθρο 335 ΚΠολΔ ορίζει ρητά ότι αντικείμενο απόδειξης σε μια δίκη είναι αποκλειστικά τα πραγματικά γεγονότα. Πέρα από τον δικονομικό προβληματισμό για το πόσο «ακλόνητη απόδειξη” ενός γεγονότος μπορεί να είναι μια φωτογραφία sτην εποχή των deepfakes, ανακύπτει το κρίσιμο ερώτημα: πώς μπορεί κάποιος να προστατευτεί από τη χρήση deepfakes;

B. Τι είναι το deepfake.

Το deepfake είναι ένα ψηφιακό μέσο (βίντεο, εικόνα ή ηχητικό κλιπ) που έχει υποστεί επεξεργασία μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), έτσι ώστε να φαίνεται ή να ακούγεται κάτι που στην πραγματικότητα δεν συνέβη ποτέ. Ο όρος προέρχεται από το συνδυασμό των λέξεων "Deep Learning" (Βαθιά Μάθηση - κλάδος του AI) και "Fake" (Ψεύτικο).

I.Πώς λειτουργεί;

Η τεχνολογία βασίζεται σε πολύπλοκους αλγόριθμους που "εκπαιδεύονται" χρησιμοποιώντας χιλιάδες δείγματα (φωτογραφίες ή φωνητικές καταγραφές) ενός προσώπου. Οι αλγοριθμοι μαθαίνουν πώς κινείται το πρόσωπο, πώς ανοιγοκλείνουν τα μάτια και πώς σχηματίζονται οι λέξεις στα χείλη. Στη συνέχεια, "χαρτογραφούν" αυτά τα χαρακτηριστικά πάνω σε έναν άλλον άνθρωπο (μοντέλο), κάνοντάς τον να μοιάζει με το θύμα ή τον στόχο.

II. Βασικές Μορφές Deepfakes

1.Face Swapping (Εναλλαγή προσώπου): Το πρόσωπο του ατόμου Α τοποθετείται στο σώμα του ατόμου Β (συνηθισμένο σε ψεύτικα βίντεο διασήμων).

2.Lip Syncing (Συγχρονισμός χειλιών): Το AI προσαρμόζει το στόμα κάποιου ώστε να φαίνεται ότι λέει λόγια που δεν είπε ποτέ (συχνό σε πολιτική παραπληροφόρηση).

3.Voice Cloning (Κλωνοποίηση φωνής): Δημιουργία μιας απόλυτα πειστικής τεχνητής φωνής που μιμείται τη χροιά και την προφορά ενός πραγματικού προσώπου.

C.Η προστασία κατά τον Αστικό Κώδικα.

Πέρα από το Ποινικό Δίκαιο, το Αστικό Δίκαιο, μέσω των σχετικών διατάξεων του Αστικού Κώδικα (ΑΚ) (όπως τα άρθρα για την προστασία της προσωπικότητας), αποτελεί το βασικό «οχυρό» για την προστασία του πολίτη απέναντι στη νόθευση της ταυτότητάς του και την προσβολή της υπόστασής του στον ψηφιακό κόσμο.

I. Deepfake και δικαίωμα Προσωπικότητας.

Η δημιουργία και η δημοσίευση μιας εικόνας deepfake αποτελεί μια σύνθετη προσβολή του δικαιώματος της προσωπικότητας, η οποία καλύπτεται από τον Αστικό Κώδικα (ΑΚ), κυρίως μέσα από το άρθρο 57 ΑΚ, που προστατεύει την ιδιωτικότητα, την τιμή και την εικόνα ενός ατόμου. Ας δούμε τους βασικούς άξονες της παραβίασης αυτής:

Ι. Προσβολή της Προσωπικότητας (Άρθρο 57 ΑΚ).

Το άρθρο 57 ΑΚ αποτελεί τον «πυλώνα» της προστασίας, ορίζοντας ότι κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα στην προστασία της προσωπικότητάς του. Κατά το άρθρο αυτό, όποιος προσβάλλεται παράνομα στην προσωπικότητά του έχει δικαίωμα να απαιτήσει την άρση της προσβολής και τη μη επανάληψή της στο μέλλον. Αν και ο Αστικός Κώδικας δεν περιέχει ορισμό της έννοιας της προσωπικότητας, γίνεται δεκτό ότι σε αυτήν ανήκουν όλες εκείνες οι αστάθμητες αξίες οι οποίες απαρτίζουν την ουσία του ανθρώπου.1 Αυτή η ευρεία έννοια της προσωπικότητας έχει το πλεονέκτημα ότι μπορεί να καλύψει προσβολές οι οποίες δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθούν από τον νομοθέτη.2 Η προσωπικότητα δεν περιορίζεται στη σωματική ακεραιότητα· περιλαμβάνει την εικόνα, τη φήμη, την τιμή και την ιδιωτική σφαίρα. Όλα αυτά προσδιορίζουν τη μοναδικότητα του ατόμου στην κοινωνία. Δηλαδή, η προσωπικότητα συμπεριλαμβάνει και τη γενική εικόνα που προβάλλει το άτομο στην κοινωνία. Αυτονόητα, σε αυτά συμπεριλαμβάνεται και η φωνή του. Όσον αφορά την εικόνα του ατόμου, που αποτελεί το πιο συνηθισμένο αντικείμενο των deepfakes, αυτή προστατεύεται ως αυτοτελές αγαθό από κάθε απεικόνισή της και έκθεσή της σε κοινή θέα ή δημοσίευση για οποιονδήποτε σκοπό· απαιτείται πάντα η συναίνεση του απεικονιζομένου.3 Προσβολή της εικόνας του ατόμου υφίσταται ακόμα και όταν δεν υπάρχει χρήση ή δημοσίευση αυτής.4 Τα ιδία ισχύουν και για την φωνή του ατόμου.5

Όταν η εικόνα ή η φωνή κάποιου πρόσωπου νοθεύεται με τα deepfakes,αυτό αποτελεί μια μορφή «ψηφιακής υφαρπαγής» της ταυτότητας. Αυτή η πτυχή είναι ίσως η πιο «αόρατη, αθόρυβη» νομικά ενδιαφέρουσα περίπτωση προσβολής της προσωπικότητας, γιατί ξεφεύγει από την προφανή προσβολή, (όπως για παράδειγμα η προβολή ασεμνης φωτογραφίας ή οι βωμολοχίες) και αγγίζει τον πυρήνα της οντολογικής υπόστασης του ατόμου. Συγκεκριμένα η εικόνα και η φωνή ενός προσώπου είναι αυτοτελείς εκφάνσεις της προσωπικότητας. Με την χρήση του deepfake χρησιμοποιούνται τα εξωτερικά χαρακτηριστικά κάποιου χωρίς τη συναίνεσή του. Αυτό θεωρείται παράνομη επέμβαση στον «αποκλειστικό κύριο» της εικόνας ή της φωνής, που είναι το ίδιο το άτομο. Επιπλέον αυτό αποτελεί και παραποίηση της αλήθειας. Δηλαδή ακόμα και αν η εικόνα δεν είναι προσβλητική με την κοινή έννοια, το γεγονός ότι παρουσιάζει το άτομο να κάνει ή να λέει κάτι που δεν συνέβη ποτέ, αποτελεί παραβίαση του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης της εικόνας ή της φωνής και νόθευση της κοινωνικής του ταυτότητας.

Συμπέρασμα: Η χρήση των βιομετρικών χαρακτηριστικών ενός ατόμου για τη δημιουργία deepfake συνιστά παράνομη επέμβαση στο «δικαίωμα της ιδίας εικόνας». Η παραβίαση συντελείται τη στιγμή που η μορφή χρησιμοποιείται χωρίς την άδεια του υποκειμένου, ανεξάρτητα από το αν το αποτέλεσμα είναι κολακευτικό ή υβριστικό.

1. Το Δικαίωμα στην "Αυτοδιάθεση της Εικόνας και της Φωνής"

Η έννοια της προσωπικότητας περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και το δικαίωμα της σφαίρας του απορρήτου. Η σφαίρα του απορρήτου καλύπτει όχι μόνο τα στοιχεία εκείνα τα οποία κάποιο πρόσωπο θέλει να παραμένουν κρυφά στους άλλους, περιλαμβάνει επίσης όλα τα στοιχεία που αποτελούν την ιδιωτική ζωή ενός προσώπου, δηλαδή τον ιδιωτικό χώρο που αυτοπροσδιορίζει το πρόσωπο, αλλά και τον ευρύτερο χώρο της κοινωνικής, οικονομικής και επαγγελματικής ζωής του.6 Στο δικαίωμα της προσωπικότητας συμπεριλαμβάνεται και το δικαίωμα του ατόμου να καθορίζει ποια στοιχεία της ζωής του θα γίνονται δημόσια. Με απλά λόγια, κάθε άνθρωπος έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να αποφασίζει πώς, πότε και πού θα εμφανιστεί η μορφή του. Όταν κάποιος με το deepfake διαμορφώνει την εικόνα ή τη φωνή ενός άλλου προσώπου, αυτό αποτελεί ευθεία παραβίαση του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης και, επομένως, του δικαιώματος της προσωπικότητας του προσώπου αυτού.

Δηλαδή, με το deepfake παραβιάζεται το δικαίωμα αυτοδιάθεσης του προσώπου σχετικά με την εικόνα και τη φωνή του, διότι κάποιος άλλος παίρνει αυτή την απόφαση για τη διάθεση αυτών των εκφάνσεων της προσωπικότητας. Ακόμη και αν η εικόνα δείχνει το πρόσωπο να πίνει απλώς έναν καφέ σε μια καφετέρια που δεν επισκέφθηκε ποτέ, παραβιάζεται το δικαίωμά του να ορίζει την παρουσία του στον φυσικό ή ψηφιακό κόσμο. Μια εικόνα deepfake προσβάλλει αυτό το δικαίωμα, καθώς «κλέβει» την ταυτότητα του ατόμου και την εκθέτει σε ένα πλαίσιο που το ίδιο δεν επέλεξε ποτέ

2. Η αλλοίωση της Κοινωνικής Ταυτότητας (Social Identity).

Επιπλέον το deepfake αποτελεί σαφέστατη περίπτωση αλλοίωσης της κοινωνικής ταυτότητας του προσώπου. Η κοινωνική ταυτότητα ως μέρος των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ενός προσώπου, είναι το σύνολο των πεποιθήσεων, των πράξεων και των αξιών που οι άλλοι αναγνωρίζουν στο πρόσωπο αυτό.7 Η νομολογία δέχεται ότι η "ψευδής παράσταση" κάποιου στο κοινό αποτελεί αυτοτελή προσβολή, ανεξάρτητα από το αν το περιεχόμενο είναι "κακό" ή "καλό".8 Ενδεικτικό παράδειγμα επί αυτού είναι η περίπτωση όπου ένα deepfake δείχνει κάποιο πρόσωπο να υποστηρίζει μια πολιτική ιδεολογία που δεν πρεσβεύει ή να καταναλώνει ένα προϊόν που απεχθάνεται, δημιουργώντας έτσι μια ψευδής κοινωνική πραγματικότητα για το πρόσωπο αυτό. Αυτό έχει ως συνέπεια ότι όσοι ανήκουν στον οικογενειακό και ευρύτερο κοινωνικό κύκλο, οι φίλοι, οι συγγενείς, οι εργοδότες ή οι συμπολίτες αυτού του προσώπου, θα σχηματίσουν μια γνώμη για το πρόσωπο αυτό βασισμένοι σε ένα κατασκευασμένο γεγονός, το οποίο θα ήταν ψευδές. Αυτό αλλοιώνει το κοινωνικό αποτύπωμα του προσώπου χωρίς τη δική του βούληση και επομένως ευθεία προσβολή του δικαιώματος της προσωπικότητας

3. Καταναγκασμός σε διαδικασία απόδειξης του αντίθετου περιεχομένου.

Το δικαίωμα της προσωπικότητας συμπεριλαμβάνει, μεταξύ άλλων, και το δικαίωμα του προσώπου να αναπτύξει την προσωπικότητά του, απολαμβάνοντας την ελευθερία κίνησης, με την οποία απαγορεύεται να υποστεί το πρόσωπο οποιονδήποτε καταναγκασμό.9

Ένα deepfake υποχρεώνει το θιγόμενο πρόσωπο να μπει αναγκαστικά σε μια διαδικασία που δεν θα ήθελε: να εναντιωθεί στο περιεχόμενο μιας φωτογραφικής ή φωνητικής απεικόνισης, υπεισέρχοντας έτσι μια κατάσταση καταναγκασμού. Ένα deepfake είναι μια ψευδής πληροφορία μεταμφιεσμένη σε οπτικό ή ηχητικό ντοκουμέντο. Επειδή η όραση και η ακοή είναι οι πλέον έμπιστες αισθήσεις μας («το είδα με τα μάτια μου», «το άκουσα με τα αυτιά μου»), ο θιγόμενος υφίσταται έναν καταναγκασμό να αποδείξει το αντίθετο. Ο μέσος άνθρωπος, ως αποδέκτης οπτικών και ηχητικών ντοκουμέντων, πείθεται για μια συμπεριφορά που ένα άτομο δεν επέδειξε ποτέ, αναγκάζοντάς το έτσι να μπει σε μια αμυντική διαδικασία διάψευσης για κάτι που δεν έκανε ποτέ. Ενδεικτικό είναι το εξής παράδειγμα: ένα deepfake απεικονίζει έναν αυστηρά χορτοφάγο (vegan) ακτιβιστή να καταναλώνει κρέας σε μια γνωστή αλυσίδα fast-food. Μπορεί αυτό για τον μέσο άνθρωπο να μην θεωρείται προσβλητικό, όμως αλλοιώνει την κοινωνική ταυτότητα του ακτιβιστή, παραβιάζοντας έτσι το δικαίωμα της προσωπικότητάς του. Τον παρουσιάζει να ενεργεί ενάντια στις θεμελιώδεις αξίες και την ταυτότητά του, εκθέτοντάς τον σε κοινωνική αποδοκιμασία και χλευασμό από τον κύκλο του, καταστρέφοντας τελικά την αξιοπιστία του.

Επιπλέον τα deepfakes αποτελούν αδιαμφισβήτητα περίπτωση παρουσίασης ψευδών γεγονότων ως αληθινών. Ακόμη και αν ένα deepfake δείχνει κάποιον να κάνει κάτι εντελώς αθώο (π.χ. να παρευρίσκεται σε μια εκδήλωση), η παραβίαση του δικαιώματος της προσωπικότητας είναι δεδομένη, διότι το άτομο χάνει τον έλεγχο του «τι γνωρίζει ο κόσμος για αυτό» και οι τρίτοι σχηματίζουν λανθασμένη πεποίθηση για τις πράξεις, τις κοινωνικές επαφές ή τις προτιμήσεις του. Επομένως, τα deepfakes αποτελούν μια μορφή «πνευματικής πλαστογραφίας» του προσώπου και σε κάθε περίπτωση ευθεία προσβολή του δικαιώματος της προσωπικότητας.

D.Τρόποι Προστασίας κατά των deepfakes

Όταν το deepfake πλήττει την εικόνα κάποιου προσώπου —ακόμα και χωρίς το περιεχόμενο να είναι «αισχρό»— η ταχύτητα λήψης αμυντικών μέτρων είναι ο κρίσιμος παράγοντας. Ο Αστικός Κώδικας παρέχει τη δυνατότητα μιας σχετικά γρήγορης προστασίας μέσω της διαδικασίας των Ασφαλιστικών Μέτρων, προκειμένου να αποτραπεί η μονιμοποίηση της ζημιάς (το λεγόμενο "viral" φαινόμενο).

Υπάρχουν συγκεκριμένοι τρόποι προστασίας του θύματος απέναντι σε ένα deepfake. Διακρίνονται στον εξωδικαστικό τρόπο προστασίας και στον ένδικο τρόπο, δηλαδή την παροχή προστασίας ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων. Πέραν της ποινικής διαδικασίας, το θύμα μπορεί να στραφεί στα αστικά δικαστήρια για μια ολοκληρωμένη προστασία, επιδιώκοντας τόσο την παύση της προσβολής όσο και την αποκατάσταση της ηθικής ή υλικής του ζημίας

I.Άμεση εξωδικαστική προστασία

Πριν από την προσφυγή στις δικαστικές αίθουσες, η άμεση αντίδραση μέσω εξωδικαστικών ενεργειών αποτελεί το πρώτο και κρισιμότερο ανάχωμα κατά της εξάπλωσης ενός deepfake. Αρχικά, η διαδικασία Report & Takedown στις μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης (όπως YouTube, Facebook) επιτρέπει την αναφορά για "Impersonation" (Αντιποίηση ταυτότητας) ή "Privacy Violation" (Παραβίαση ιδιωτικότητας). Υπό το πρίσμα της νέας ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις ψηφιακές υπηρεσίες (Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες / Digital Services Act - DSA)10, οι πλατφόρμες δεσμεύονται πλέον να ενεργούν με ταχύτητα και διαφάνεια, αφαιρώντας περιεχόμενο που προσβάλλει κατάφωρα την προσωπικότητα. Παράλληλα, η αποστολή μιας Εξώδικης Δήλωσης προς τον υπαίτιο λειτουργεί ως ισχυρό μέσο πίεσης. Η εξώδικη πρόσκληση για άμεση απόσυρση του υλικού, συνοδευόμενη από την προειδοποίηση για άσκηση αγωγής με αξιώσεις υψηλών αποζημιώσεων, συχνά αναγκάζει τον δράστη να υποχωρήσει άμεσα, αντιλαμβανόμενος το βάρος των νομικών και οικονομικών συνεπειών που πρόκειται να υποστεί.

II.Δικαστική προστασία: Αγωγή για αδικοπραξία, αποζημίωση, απαίτηση άρσης προσβολής, παράλειψης για το μέλλον και υποχρέωση για δημόσια συγγνώμη. (Άρθρα 914, 932 ΑΚ σε συνδυασμό με τα αρθρα 57, 59 ΑΚ).

Όταν ένα deepfake προκαλεί ζημία, ενεργοποιούνται οι διατάξεις περί αδικοπραξιών, δηλαδή τα άρθρα 914 ΑΚ επ. Σύμφωνα με το άρθρο 914 ΑΚ, όποιος ζημιώσει κάποιον άλλον παράνομα και υπαίτια, οφείλει να του καταβάλει αποζημίωση. Στην έννοια της ζημίας συμπεριλαμβάνεται όχι μόνο η περιουσιακή (υλική) ζημία, αλλά και η άυλη ζημία, δηλαδή η βλάβη που συντελείται στον ψυχικό και ψυχολογικό τομέα του ατόμου (ηθική βλάβη Άρθρο 932 ΑΚ).

Το deepfake συνιστά «ζημία» κατά την έννοια του άρθρου 914 ΑΚ, καθώς αποτελεί μια βίαιη εισβολή στην πνευματική και κοινωνική υπόσταση του ατόμου. Συγκεκριμένα, το deepfake αποτελεί ζημία για τους εξής λόγους:

• -Πρώτον, νοθεύει την αλήθεια, καθώς παρουσιάζει το θύμα να προβαίνει σε ενέργειες στις οποίες δεν προέβη ποτέ.

• -Δεύτερον, καταλύει τον αυτοκαθορισμό του θύματος, διότι το άτομο παύει να είναι ο «ιδιοκτήτης» της εξωτερικής του εμφάνισης και του τρόπου με τον οποίο προβάλλεται δημόσια.

• -Τρίτον, προσβάλλει την τιμή και την υπόληψη του θύματος, καθώς η κοινωνική του αξία μειώνεται στα μάτια των τρίτων, οι οποίοι σχηματίζουν την πεποίθηση ότι το οπτικοακουστικό υλικό είναι αληθές.

Επομένως, η δημιουργία και κυκλοφορία ενός deepfake αποτελεί αδικοπραξία κατά την έννοια του νόμου, γεννώντας αξίωση για αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση.

ΙΙΙ. Οι απαιτήσεις του θύματος.

Ειδικότερα το θύμα μπορεί να διεκδικήσει:

• -Περιουσιακή ζημία (Αρθρο 914 ΑΚ): Αν το deepfake οδήγησε σε απώλεια εργασίας, ακύρωση συμβολαίων ή επαγγελματική περιθωριοποίηση. Αν το deepfake καταστρέψει την καριέρα ενός επαγγελματία (π.χ. έναν ηθοποιό ή έναν πολιτικό), ο παθών μπορεί να ζητήσει αποζημίωση για τα διαφυγόντα κέρδη του.

• -Ηθική βλάβη(Αρθρο 932 ΑΚ): Σχεδόν σε κάθε περίπτωση deepfake, το θύμα δικαιούται χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, για την ψυχική ταραχή, ταλαιπωρία που υπέστη και για την προσβολή της αξιοπρέπειας του. Η ψυχική ταραχή, ταλαιπωρία, ο διασυρμός και η προσβολή της αξιοπρέπειας είναι τα βασικά στοιχεία που αξιολογεί το δικαστήριο.

Επιπλέον με την κύρια αγωγή το θύμα μπορεί να απαιτήσει τα εξής:

• -Άρση της προσβολής: Να διαγραφεί το περιεχόμενο από παντού (servers, social media). (Άρθρο 57 ΑΚ)

• -Παράλειψη στο μέλλον: Να απαγορευτεί στον δράστη να χρησιμοποιήσει ξανά τη μορφή σου με AI εργαλεία. (Άρθρο 57 ΑΚ)

• -Δημοσίευση της απόφασης: Να ζητήσει από το δικαστήριο να διατάξει τον δράστη να δημοσιεύσει την καταδικαστική απόφαση (π.χ. στον τοίχο του στο Facebook ή σε εφημερίδα) για να αποκατασταθεί η αλήθεια. (Άρθρο 59 ΑΚ)

Ε. Ασφαλιστικά Μέτρα

Επειδή μια τακτική αγωγή κατά τις διατάξεις της αδικοπραξίας μπορεί να πάρει αρκετό χρονικό διάστημα, το θύμα μπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο προσωρινή προστασία (Άρθρα 682 εππ. ΚΠολΔ σε συνδυασμό με το 57 ΑΚ) ήτοι:

• -Προσωρινή Διαταγή: Μπορεί να εκδοθεί άμεσα, με την οποία μπορεί ο δικαστής να διατάξει το άμεσο «κατέβασμα» της εικόνας ή του βίντεο από το διαδίκτυο και την απαγόρευση κάθε μελλοντικής αναδημοσίευσης. (Αρθρο 691 Α ΚΠολΔ).

• -Απειλή Ποινής: Το δικαστήριο ορίζει ότι για κάθε φορά που ο δράστης παραβιάζει την απόφαση (π.χ. αν δεν κατεβάσει το deepfake), θα πληρώνει ένα χρηματικό ποσό ή θα αντιμετωπίζει προσωπική κράτηση (άρθρο 947 ΚΠολΔ).

Το θύμα, σε όλη αυτή τη διαδικασία, απολαμβάνει ένα σημαντικό δικονομικό πλεονέκτημα: Στο δικαστήριο δεν χρειάζεται να αποδείξει, ότι η εικόνα ή το βίντεο το δείχνει να κάνει κάτι κακό ή άσεμνο. Αυτό που αρκεί είναι το θύμα να αποδείξει είναι ότι στην επίμαχη φωτογραφία ή το βίντεο το πρόσωπο που απεικονίζεται δεν είναι αυτό. Δηλαδή αρκεί και μόνο η απόδειξη ότι το περιεχόμενο της επίμαχης φωτογραφίας ή του βίντεο δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Το επιχείρημα ότι η χρήση της μορφής του θύματος χωρίς την άδεια είναι αρκετό, για να αποδεδειχθεί ο ισχυρισμός αυτός.

H. Συμπέρασμα: Η Ευθύνη στην Ψηφιακή Εποχή των deepfakes.

Τα deepfakes αποτελούν μια «ψηφιακή πλαστογραφία» της Προσωπικότητας. Τα deepfakes δεν είναι «αστείο» ούτε «καλλιτεχνική δημιουργία» όταν απουσιάζει η συναίνεση. Είναι μια βαριά προσβολή στον πυρήνα της ανθρώπινης ελευθερίας. Ο Αστικός Κώδικας παραμένει ένα ζωντανό εργαλείο που προσαρμόζεται στις τεχνολογικές εξελίξεις. Προσφέρει σημαντικά «όπλα» προστασίας του θύματος κατά των deepfakes, υπενθυμίζοντας ότι η ψηφιακή μορφή ενός ανθρώπου είναι εξίσου ιερή με τη φυσική του παρουσία.