Νομική αξιολόγηση του περιοριστικού πλαισίου λειτουργίας των influencers στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

Κατόπιν του επίσημου αιτήματος της Γερμανικής Πρεσβείας στην Αθήνα, η παρούσα γνωμοδότηση συντάσσεται με σκοπό την ενδελεχή νομική ανάλυση των πρόσφατων νομοθετικών εξελίξεων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (Φεβρουάριος – Μάρτιος 2026). Το νέο αυτό κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο επιβάλλει την υποχρεωτική απόκτηση «Άδειας Διαφημιστή» (Advertiser Permit) και θεσπίζει αυστηρά πρότυπα περιεχομένου, έχει προκαλέσει έντονες ανησυχίες στην κοινότητα των Γερμανών υπηκόων που δραστηριοποιούνται επαγγελματικά στην περιοχή.

Ως νομικός σύμβουλος και δικηγόρος, καλούμαι να εξετάσω τη συμβατότητα των εν λόγω ρυθμίσεων με:

Το Διεθνές Δίκαιο: Εστιάζοντας στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) και το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα.

Το Γερμανικό Σύνταγμα (Grundgesetz): Με έμφαση στην προστασία της ελευθερίας της έκφρασης (Άρθρο 5) και την απαγόρευση της προληπτικής λογοκρισίας.

Το Ελληνικό Σύνταγμα: Αναλύοντας τις διατάξεις του Άρθρου 14 περί ελευθερίας του τύπου και του λόγου, καθώς και την αρχή της αναλογικότητας (Άρθρο 25).

Πέραν της αμιγώς νομικής προσέγγισης, η παρούσα μελέτη περιλαμβάνει σχολιασμό επί της ουσίας του φαινομένου, αναδεικνύοντας τη σύγκρουση μεταξύ της «ψηφιακής οικονομικής δραστηριότητας» και των κρατικών μηχανισμών ελέγχου της πληροφορίας. Στόχος είναι να αποσαφηνιστεί εάν οι εν λόγω κυρώσεις και οι περιορισμοί συνιστούν παράνομη επέμβαση στον πυρήνα των ατομικών δικαιωμάτων των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο προηγούμενο για την παγκόσμια ψηφιακή ελευθερία.

Από την μελέτη της υπόθεσης προκύπτει το εξής:

Η πρόσφατη κλιμάκωση στην περιοχή, με ανταλλαγές πυρών και αναχαιτίσεις πυραύλων πάνω από τον ουρανό των Εμιράτων, σε συνδυασμό με την προσπάθεια της τοπικής κυβερνήσεως να ελέγξει το περιεχόμενο που δημοσιεύονται στα κοινωνικά δίκτυα, προκάλεσε σοκ στην κοινότητα των influencers.

Από την 1η Φεβρουαρίου 2026 έθεσε σε ισχύ έναν νέο νόμο για τα μέσα ενημέρωσης. Πλέον, κάθε influencer (κάτοικος ή επισκέπτης) που κάνει οποιαδήποτε μορφή διαφήμισης —ακόμη και αν δεν πληρώνεται, αλλά απλώς προωθεί ένα προϊόν ή, έχουν μια δωρεάν πρόσκληση σε εστιατόριο ή ένα δώρο (barter deals)— πρέπει να έχει επίσημη άδεια διαφημιστή (Advertiser Permit) από το Media Council των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Το αποτέλεσμα: Οι influencers μετατρέπονται άτυπα σε κρατικά φερέφωνα. Αν δείξουν τον φόβο τους για τον πόλεμο ή ασκήσουν την παραμικρή κριτική, κινδυνεύουν με πρόστιμα έως 250.000€ και άμεση απέλαση.

Οι ποινές για όσους δεν συμμορφώνονται είναι εξοντωτικές (από 5.000 έως 1.000.000 AED, δηλαδή έως περίπου 250.000€).

Αυτό "επαγγελματικοποιεί" αναγκαστικά τη δραστηριότητά τους και βάζει τέλος στην εποχή που ο καθένας έκανε ό,τι ήθελε χωρίς έλεγχο.

Οι προϋποθέσεις είναι οι εξης: Για να πάρουν την άδεια, οι μόνιμοι κάτοικοι πρέπει ήδη να έχουν εμπορική άδεια (Trade License) για ηλεκτρονικά μέσα, κάτι που συνεπάγεται κόστος και γραφειοκρατία. Αν πρόκειται για επισκέπτες δηλαδή τουρίστες (Visitors) που επισκέπτονται το Ντουμπάι για διακοπές λίγων ημερών και θέλουν να ανεβάσουν ένα sponsored story, χρειάζεται "Visitor Advertiser Permit" μέσω εγκεκριμένου πρακτορείου. Επίσης πρέπει να συμμορφώνονται με 20 αυστηρούς κανόνες που αφορούν το περιεχόμενο της ανάρτησης.

Η άδεια συνοδεύεται από την υποχρέωση τήρησης 20 αυστηρών προτύπων περιεχομένου από το Media Council των Εμιράτων. Αυτό είναι το σημείο που δημιουργεί «πονοκεφάλους» στους influencer, καθώς πολλοί νιώθουν ότι γίνονται όργανα προπαγάνδας. Σε γενικές γραμμές οι κανόνες αυτοί αφορούν τα εξής:

Απαγόρευση Κριτικής: Απαγορεύεται αυστηρά οποιαδήποτε αναφορά που "βλάπτει την εθνική οικονομία" ή την "εικόνα της χώρας".

Το δίλημμα των πυραύλων: Όταν έγιναν οι πρόσφατες επιθέσεις, οι influencers φοβήθηκαν να δείξουν την πραγματική έκταση του πανικού τους. Αν έδειχναν ότι το Ντουμπάι είναι "επικίνδυνο", θα κινδύνευαν με άμεση ανάκληση της άδειας και απέλαση. Επίσης δείχνοντας την πορεία των πυραύλων, και το ποια σημεία γινόταν η αναχαίτιση, αυτό αποτελεί χρήσιμη πληροφορία για τον εχθρό ( όπου με βάση την πορεία του πυραύλου αναχαίτισης και το σημείο αναχαίτισης μπορούσε να διαπιστώσει τα σημεία όπου έχουν τοποθετηθεί πύραυλοι αναχαίτισης) και επομένως βλάπτει την εθνική ασφάλεια.

Υποχρεωτική σήμανση: Ο αριθμός της άδειας πρέπει να αναγράφεται πλέον καθαρά στο προφίλ τους. Χωρίς αυτόν, οι πλατφόρμες (Instagram/TikTok) σε συνεργασία με τις τοπικές αρχές μπορούν να "κατεβάσουν" το περιεχόμενο.

Τα πρόστιμα είναι ιδιαίτερα αυστηρά:

Πρώτη παράβαση: Γραπτή προειδοποίηση ή πρόστιμο περίπου 2.500€ (10.000 AED).

Επανάληψη: Τα πρόστιμα εκτοξεύονται στα 12.500€ (50.000 AED).

Σοβαρές παραβάσεις: Για περιεχόμενο που θεωρείται προσβλητικό προς τη θρησκεία ή την εθνική ασφάλεια, τα πρόστιμα φτάνουν έως και τις 250.000€, με ταυτόχρονη κατάσχεση εξοπλισμού και μόνιμη απαγόρευση εισόδου στη χώρα.

Σε κάθε περίπτωση οι νόμοι αυτοί είναι αντίθετοι με τα Συντάγματα της Γερμανίας και της Ελλάδας. Αυτό φυσικά δεν επηρεάζει τις τοπικές αρχές του Ντουμπάι. Αυτό όμως που μπορεί να αποτελέσει μοχλό πίεσης για τις τοπικές αρχές είναι το γεγονός ότι οι νόμοι αυτοί παραβιάζουν άμεσα το Διεθνές Δίκαιο.

Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) και το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (ICCPR) του ΟΗΕ προστατεύουν την ελευθερία της έκφρασης.

Το Άρθρο 10 της ΕΣΔΑ ορίζει ότι ο καθένας έχει δικαίωμα στην ελευθερία έκφρασης χωρίς επέμβαση δημόσιων αρχών. Το άρθρο αυτό κατοχυρώνει την ελευθερία της έκφρασης, αποτελώντας θεμέλιο της δημοκρατικής κοινωνίας. Προστατεύει την ελευθερία γνώμης, λήψης/μετάδοσης πληροφοριών ή ιδεών, χωρίς επέμβαση αρχών και ανεξαρτήτως συνόρων, ενώ καλύπτει και την ελευθερία του τύπου.

Οι περιορισμοί που επιβάλλουν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα Ντουμπάι (π.χ. απαγόρευση αναφοράς σε «αρνητική εικόνα») αποτελούν έναν περιορισμό της ελευθερίας έκφρασης. Η χρήση αδειών ως μέσο προληπτικής λογοκρισίας θεωρείται παράνομη επέμβαση στο δικαίωμα μετάδοσης πληροφοριών.

Υπάρχουν παρόμοιες περιπτώσεις που έχουν φτάσει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΔΑ) σχετικά με την ελευθερία λόγου στα social media:

1. Η υπόθεση Cengiz κ.α. κατά Τουρκίας (2015) – Η πρόσβαση είναι δικαίωμα

Όταν η Τουρκία μπλόκαρε το YouTube, το ΕΔΔΑ έκρινε ότι αυτό παραβιάζει το δικαίωμα των πολιτών να λαμβάνουν και να μεταδίδουν πληροφορίες.

Όταν λοιπόν οι τοπικές αρχές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων επιβάλλουν σε μια πλατφόρμα να «κατεβάσει» περιεχόμενο influencer επειδή δεν έχει κρατική άδεια, σε αυτή την περίπτωση το ΕΔΔΑ θα θεωρούσε ότι το κράτος εμποδίζει παράνομα την ελεύθερη ροή πληροφοριών. Το Δικαστήριο τόνισε ότι το YouTube είναι πηγή «πολιτικού λόγου και κοινωνικής κριτικής», άρα δεν μπορεί να φιμώνεται προληπτικά.

2. Η υπόθεση Magyar Jeti Zrt κατά Ουγγαρίας (2018) – Τα Hyperlinks και η Ευθύνη

Η Ουγγαρία προσπάθησε να τιμωρήσει μια ιστοσελίδα επειδή είχε link προς ένα βίντεο που θεωρήθηκε συκοφαντικό. Το Δικαστήριο δικαίωσε την ιστοσελίδα. Το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο ουγγρικός νόμος περί αντικειμενικής ευθύνης για τη διάδοση δυσφημιστικού υλικού αποτελεί στην ουσία αδικαιολόγητο αποκλεισμό του ανθρώπου από το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης.

Όταν στο Ντουμπάι, ένας influencer ευθύνεται αυτομάτως για οτιδήποτε «βλάπτει την εικόνα της χώρας», αυτό του αποστερεί αδικαιολόγητα την δυνατότητα επίκλησης του δικαιώματος της ελευθερίας της έκφρασης. Το ΕΔΔΑ προστατεύει τον χρήστη, ορίζοντας ότι δεν μπορείς να θεωρηθεί υπεύθυνος κάποιος, για το πώς θα ερμηνεύσει το κράτος μια πληροφορία, αρκεί να μην υπάρχει δόλος ή ρητορική μίσους.

3. Η υπόθεση Bączkowski κ.α. κατά Πολωνίας – Προληπτική Απαγόρευση

Το Δικαστήριο έχει αποφανθεί επανειλημμένα ότι οποιοδήποτε σύστημα προηγούμενης άδειας (prior authorization) για την άσκηση της ελευθερίας του λόγου μπορεί να αποτελέσει κατάχρηση δικαιώματος από την πλευρά των αρχών που ρυθμίζουν τέτοια συστήματα αδειοοδότησης.

Η απαίτηση των αρχών των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων για "Advertiser Permit" πριν ανέβει ένα story λειτουργεί ως φίλτρο λογοκρισίας. Το ΕΔΔΑ δέχεται περιορισμούς μετά τη δημοσίευση (αν κάποιος παραβιάσει τον νόμο), αλλά σχεδόν ποτέ πριν από αυτήν.

Πέρα όμως από αυτά ένας τέτοιος νόμος δεν θα μπορούσε να ισχύσει ούτε στην Γερμανία ούτε στην Ελλάδα, διότι θα ήταν αντίθετος με τα αντίστοιχα συντάγματα των χωρών αυτών.

1. Γερμανία: Παραβίαση του Θεμελιώδους Νόμου (Grundgesetz)

Στη Γερμανία, οι νόμοι αυτοί θα κρίνονταν αντισυνταγματικοί σχεδόν αμέσως.

Άρθρο 5 (Ελευθερία της έκφρασης, των τεχνών και των επιστημών): Είναι το βασικό άρθρο. Η παράγραφος 1 ορίζει ρητά: «Λογοκρισία δεν υφίσταται» (Eine Zensur findet nicht statt). Η υποχρέωση κρατικής άδειας για να εκφέρει κάποιος γνώμη (έστω και εμπορική) προσκρούει στην απαγόρευση προληπτικής λογοκρισίας.

Άρθρο 12 (Ελευθερία του επαγγέλματος): Η επιβολή προστίμων ύψους 250.000€ για απλές αναρτήσεις παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας. Το κράτος δεν μπορεί να καταστρέφει οικονομικά έναν πολίτη για την άσκηση του επαγγέλματός του.

Αρχή του Κράτους Δικαίου: Οι ασαφείς όροι όπως «βλάβη της εθνικής εικόνας» στερούνται νομικής σαφήνειας, κάτι που το Γερμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο απορρίπτει.

2. Ελλάδα: Παραβίαση του Συντάγματος

Αν εφαρμοζόταν ένα τέτοιο πλαίσιο στην Ελλάδα, θα παραβίαζε θεμελιώδη άρθρα του Συντάγματος:

Άρθρο 14 (Ελευθερία του Τύπου και του Λόγου):

Η παρ. 1 ορίζει ότι καθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει τους στοχασμούς του τηρώντας τους νόμους του Κράτους.

Η παρ. 2 ορίζει ότι «Η λογοκρισία και κάθε άλλο προληπτικό μέτρο απαγορεύονται». Η απαίτηση για "Advertiser Permit" πριν τη δημοσίευση αποτελεί κλασικό παράδειγμα προληπτικού μέτρου.

Άρθρο 5 (Ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας): Η συμμετοχή στην κοινωνική και οικονομική ζωή της χώρας (όπως το influencer marketing) είναι συνταγματικό δικαίωμα. Η απαγόρευση κριτικής για «βλάβη της οικονομίας» περιορίζει παράνομα την ελευθερία συμμετοχής στον δημόσιο διάλογο.

Άρθρο 25 (Αρχή της Αναλογικότητας): Τα πρόστιμα των 250.000€ για μια ανάρτηση θα κρίνονταν παράνομα, καθώς ο περιορισμός ενός δικαιώματος πρέπει να είναι ανάλογος προς τον επιδιωκόμενο σκοπό. Η οικονομική εξόντωση ενός ατόμου για μια γνώμη (π.χ. «φοβάμαι τους πυραύλους») είναι προφανώς δυσανάλογη.

Άρθρο 20 (Δικαίωμα στην έννομη προστασία): Η άμεση απέλαση χωρίς δυνατότητα δικαστικής προσφυγής παραβιάζει το δικαίωμα του πολίτη να ακουστεί από ανεξάρτητο δικαστήριο.

Οι πρόσφατοι νόμοι των αρχών των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων συνιστούν ευθεία παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και, ειδικότερα, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). Σε καμία περίπτωση τέτοιου είδους νομοθετήματα δεν θα μπορούσαν να τύχουν εφαρμογής στη Γερμανία ή στην Ελλάδα, καθώς προσκρούουν άμεσα στις διατάξεις των αντίστοιχων Συνταγμάτων των χωρών αυτών, τα οποία κατοχυρώνουν την ελευθερία της έκφρασης και απαγορεύουν κάθε μορφή προληπτικής λογοκρισίας.

Οι Γερμανοί influencers που μετακόμισαν στο Ντουμπάι για «οικονομική ελευθερία», ανακάλυψαν ότι στην Ευρώπη η ελευθερία του λόγου είναι θεσμικά οχυρωμένη από το ΕΔΔΑ, ενώ στα Εμιράτα είναι παροχή του ηγεμόνα η οποία μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή. Η υπόσχεση για έναν «φορολογικό παράδεισο» χωρίς περιορισμούς αποδείχθηκε μια εύθραυστη βιτρίνα, η οποία κατέρρευσε μόλις η γεωπολιτική αστάθεια συνάντησε την αυταρχική νομοθεσία. Για τα «χρυσά παιδιά» των social media, το μάθημα είναι σκληρό: η ελευθερία που δεν κατοχυρώνεται από συνταγματικές εγγυήσεις και διεθνείς συμβάσεις, όπως αυτές που ισχύουν στην Ευρώπη, είναι πάντα προσωρινή. Όταν οι νόμοι επιβάλλουν τη σιωπή, οι πολυτελείς πισίνες και τα αφορολόγητα κέρδη παύουν να έχουν σημασία. Η επιστροφή τους στη Γερμανία —εκεί όπου η γραφειοκρατία είναι μεν κουραστική, αλλά η ελευθερία του λόγου είναι αδιαπραγμάτευτη— αποδεικνύει ότι το «κόστος» της δημοκρατίας είναι τελικά πολύ μικρότερο από το τίμημα της σιωπής σε ένα χρυσό κλουβί. Το Ντουμπάι παραμένει ένας εντυπωσιακός προορισμός, αλλά για τους επαγγελματίες της εικόνας, δεν είναι πια το ασφαλές καταφύγιο που νόμιζαν, αλλά ένα πεδίο όπου η επόμενη ανάρτηση μπορεί να τους φέρει αντιμέτωπους με τις συνέπιες του τοπικού νόμου.